05-05-2016

Czym jest skala BIRADS i jak czytać wyniki badania piersi?

Jedno z podstawowych badań przesiewowych raka piersi to popularna mammografia. BI-RADS – z angielskiego Breast Imaging Reporting and Data System to klucz do interpretacji wyniku badania mammograficznego. System ten powstał w latach 90 w Stanach Zjednoczonych w celu standaryzacji wyników badań przesiewowych. Kilka razy został udoskonalany, aż wreszcie w 2003 roku został zaadaptowany również do programów diagnostycznych w badaniach USG oraz rezonansu magnetycznego. W ten sposób stał się uniwersalnym systemem interpretacji wyników stosowanym w całej Europie i na świecie.

kobiety w różowych koszulkach - symbol raka piersi

Klasyfikacja BI-RADS jest podzielona na kategorie by była jasna, przejrzysta i czytelna.

Kategoria 0 oznacza, że wynik badania jest niekompletny a jego ocena niepewna. Dla pełnej diagnostyki należy wykonać dodatkowe badania, porównać z wcześniejszymi wynikami i skonsultować z lekarzem kierującym, to ona zdecyduje jakie należy podjąć kroki.

Kategoria 1, interpretowana jest jako norma, nie uwidoczniono żadnych guzków lub zmian o charakterze złośliwym. Taki wynik nie wymaga dalszej diagnostyki.

Kategoria 2, potwierdza wykrycie zmiany lecz o charakterze łagodnym co znaczy, że nie jest złośliwa. Do tej grupy można zaliczyć zwapnienia np. skórne, naczyniowe, zwapniałe szwy chirurgiczne, po zabiegu lub urazie. Zmiany niezłośliwe to także tłuszczaki, torbiele olejowe, guzki ze zwapnieniami oraz gruczolakowłókniaki. Zwykle nie podejmuje się w takiej sytuacji żadnych dalszych działań, można jednak dla pewności wykonać dodatkowe badania diagnostyczne np. biopsję, zazwyczaj nie jest ona rutynowo zlecana.

Kategoria 3 to zmiana prawdopodobnie łagodna, ma mniej niż 2% szans na zezłośliwienie. Praktykuje się obserwację przez 6 miesięcy a następnie po 12 i 24 miesiącach. Pacjentka ma zalecone wykonanie dodatkowych zdjęć i wykonanie badania USG. Do zmian prawdopodobnie łagodnych zalicza się asymetrie ogniskową, guzek lity (dobrze odgraniczony, bez zwapnień) oraz skupisko mikrozwapnień.

Kategoria 4, opisywana jest jako zmiana podejrzana. Nie obserwuje się w niej cech złośliwości, ale ma ona dużą rozpiętość możliwości zezłośliwienia, bo od 2% do aż 95%. W tej sytuacji bezwzględnie konieczne jest badanie mikroskopowe, które mają za zadanie przydzielić podgrupę 4A, 4B, 4C, gdzie 4A to małe ryzyko złośliwości, 4B – pośrednie, a 4C to średnie prawdopodobieństwo lecz bez klasycznych cech złośliwości. Dalsze decyzje powinien podejmować lekarz prowadzący, który ma obraz wszystkich poprzednich wyników badań.

Kategoria 5, oznacza zmianę o wysokim prawdopodobieństwie złośliwości bo ponad 95%, należy do niej np.: guzek spikularny, niejednorodne zwapnienia. W pierwszej kolejności należy dokonać oceny onkologicznej, przeprowadzić biopsję i zaplanować dalsze leczenie.

Kategoria 6, oznacza zmianę złośliwą, potwierdzoną w biopsji. Należy dokonać ponownej oceny przed rozpoczęciem leczenia radiologicznego, chirurgicznego i chemioterapii.

System BI-RADS ułatwia zdefiniowanie i kategoryzację zmiany w badaniu mammograficznym, pozwala porozumieć się wszystkim członkom zespołu, który zajmuje się leczeniem i diagnostyką chorób piersi. Dodatkowo umożliwia wdrożenie właściwego postępowania diagnostycznego i terapeutycznego, a dzięki temu poprawia jakość i efektywność opieki nad pacjentką.