20-04-2016

Co to jest kontrast w badaniu rezonansem magnetycznym (RM)?

Badanie rezonansem magnetycznym (MR) ma niezwykle szerokie zastosowanie i jest niezastąpione podczas diagnozowania chorób z różnorodnych dziedzin medycyny. MR wykorzystuje technologię opartą na silnym polu magnetycznym oraz falach radiowych. Obraz i wynik dostarcza lekarzowi szczegółowych informacji o składzie, rozmieszczeniu, a także wielkości badanych tkanek w dowolnie wybranych płaszczyznach.

badanie rezonansem magnetycznymNiekiedy badanie rezonansem magnetycznym wymaga podania kontrastu. Stosując środki cieniujące uzyskamy wzmocnienie obrazu niektórych narządów i tkanek, a w dużej mierze otrzymamy wyraźniejszy kontrast pomiędzy tkankami prawidłowymi a patologicznymi. Obecnie najczęściej stosuje się kontrasty, które oparte są na gadolinie – jest to pierwiastek, który charakteryzuje się właściwościami paramagnetycznymi.

O podaniu kontrastu decyduje lekarz radiolog podczas samego badania. Każdy pacjent, u którego przewiduje się konieczność podania środka cieniującego, zgłasza się do pracowni z aktualnym oznaczeniem kreatyniny i eGFR, są to niezbędne parametry dotyczące czynności nerek, gdyż jak każda substancja obca kontrast może wpływać na występowanie skutków ubocznych.

Bezpieczeństwo stosowania kontrastu

Jest grupa pacjentów, która może być bardziej narażona na działania niepożądane. Należą do niej zazwyczaj alergicy, dzieci, osoby chorujące na astmę lub inne schorzenia wielonarządowe. U pacjentów, u których wcześniej wystąpiły reakcje alergiczne (wstrząs anafilaktyczny) po podaniu środka cieniującego lub mają upośledzoną czynność nerek, należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć wykonanie badania rezonansu w warunkach szpitalnych lub przed zaplanowanym badaniem podać leki przeciwalergiczne. Ostateczną decyzję w tej kwestii podejmuje lekarz alergolog, internista i radiolog.

Środki stosowane jako kontrast nie wchodzą w interakcje z innymi lekami, które akurat przyjmuje pacjent i w dużej mierze są wydalane z organizmu przez nerki w niezmienionej postaci. Co ważne, substancje te mogą bezpiecznie stosować osoby uczulone na jod.

Dożylne podanie kontrastu jest stosunkowo bezpiecznym zabiegiem, należy się jednak liczyć z tym, że zawsze istnieje jakieś prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań. Mogą należeć do nich: wysypka skórna, duszności, świąd, wspomniany już wstrząs anafilaktyczny lub nawet zapaść sercowo-naczyniowa. Wymienione skutki uboczne i powikłania nie są uzależnione od dawki czy drogi podania. W związku z tym, w celu zachowania wszystkich niezbędnych środków ostrożności, w czasie trwania badania w pracowni radiologicznej, pacjent znajduje się pod specjalistyczną i fachową opieką lekarzy i techników radiologii (a w razie konieczności nawet anestezjologów). Absolutną koniecznością jest wymóg by gabinety, gdzie wykonuje się badanie, były przystosowane do natychmiastowego udzielenia pierwszej pomocy. Zgodnie z zasadami dobrej praktyki lekarskiej, personel medyczny instruuje pacjenta, że dzień przed badaniem z dożylnym podaniem kontrastu, a także po wykonaniu takiego badania, najlepiej jest pić dużo płynów (zaleca się przede wszystkim wodę mineralną). Zalecenie to wynika z faktu, że dzięki dobremu nawodnieniu organizmu zmniejszamy ryzyko wystąpienia pewnych skutków ubocznych związanych z podaniem środków cieniujących.

Dodatkowo, w celu zachowania środków ostrożności, po wykonaniu badania pacjent powinien spędzić w pracowni diagnostycznej od 15 do 30 minut w celu obserwacji czy nie występują ewentualne efekty niepożądane. Ważna jest świadomość pacjentów i personelu, że każdy, nawet najdrobniejszy i najłatwiejszy zabieg medyczny może być obciążony komplikacjami, w związku z tym należy dołożyć wszelkich starań by zachować wszystkie środki ostrożności. Oczywistym jest, że badanie rezonansem magnetycznym po podaniu kontrastu ma znacznie większą wartość w prowadzonej diagnostyce, mimo to, wszystko jest uzależnione od tego jaki jest cel wykonywanego badania i jaka jest dana sytuacja kliniczna pacjenta.